Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym jest podstawowym aktem prawnym regulującym kwestię gospodarowania odpadami, w postaci zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, w Polsce. Ustawa ta implementuje do polskiego prawa Dyrektywę 2002/96/WE.
Przedmiotem ustawy jest określenie wymogów jakie powinien spełniać sprzęt elektryczny i elektroniczny wprowadzany na rynek, zasady postępowania ze zużytym sprzętem oraz sposoby przeciwdziałania powstawaniu nadmiernej ilości odpadów powstałych ze zużytego sprzętu. Pierwotny tekst ustawy uchwalony w 2005 roku po trzech latach obowiązywania doczekał się nowelizacji w 2008 roku, która miała na celu przede wszystkim uszczelnienie istniejącego systemu gospodarowania odpadami, poprawę jego efektywności oraz wprowadzenie instrumentów umożliwiających wywiązanie się z unijnych rocznych poziomów zbierania.
W nowelizacji ustawy znalazły się istotne zmiany dotyczące:
- definicji wprowadzającego sprzęt – w obecnie sformułowanej definicji wskazano bezpośrednie powiązanie wprowadzania sprzętu z faktem jego sprzedaży co w konsekwencji oznacza objęcie przepisami ustawy każdego odpłatnego i nieodpłatnego udostępnienia po raz pierwszy sprzętu w celu jego dystrybucji.
- rozszerzenia kręgu podmiotów zobowiązanych do prowadzenia zbiórki zużytego sprzętu – do kategorii zbierających zużyty sprzęt zostały dodane: punkty skupu złomu, zakłady przetwarzania oraz punkty serwisowe. Przedmiotowe zmiany mają na celu uszczelnienie systemu zbiórki zużytego sprzętu poprzez ograniczenie działania „szarej strefy” w gospodarce zużytym sprzętem.
- działań edukacyjnych – ustawodawca uznając ogromne znaczenie, jakie dla poprawy efektywności systemu gospodarowania zużytym sprzętem, ma poprawa świadomości społecznej nałożył na podmioty odpowiedzialne za organizację systemu obowiązek prowadzenia działań edukacyjnych. Przedsiębiorcy realizujący swoje obowiązki, wynikające z ustawy, muszą na ten cel przeznaczać rocznie 0,1 % swoich przychodów z tytułu wprowadzenia na rynek sprzętu elektrycznego i elektronicznego natomiast Organizacje Odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego, przejmując obowiązki od wprowadzających muszą na publiczne kampanie edukacyjne przeznaczać 5 % swoich rocznych przychodów. Z przedmiotowym rozwiązaniem współdziała również zapis dotyczący obowiązkowego przekazywania informacji dla konsumenta o wysokości kosztów gospodarowania odpadami jakie są ponoszone przez wprowadzających sprzęt na rynek (obowiązek ten dotyczy wprowadzających urządzenia gospodarstwa domowego, sprzęt audiowizualny, oświetleniowy oraz narzędzia elektryczne i elektroniczne).
- poziomów zbierania – dotychczas obowiązująca ustawa nie określała minimalnych poziomów zbierania, które byliby zobligowani osiągnąć wprowadzający sprzęt na rynek. Nowelizacja dokonując pełnej implantacji unijnej Dyrektywy wprowadziła również regulację dotyczącą tych rocznych minimalnych poziomów zbiórki. Obecnie poziom ten zgodnie z zapisami Dyrektywy wynosi 4 kg zużytego sprzętu w przeliczeniu na mieszkańca w ciągu roku. Ściśle związane z tą nową regulacją są zapisy dotyczące kar za nie zrealizowanie obowiązku określonego ustawą. Po wielomiesięcznych konsultacjach ustawodawca wprowadził „degresywny system kar”, który ma z jednej strony maksymalnie karać wprowadzających nie wywiązujących się ze swoich obowiązków ale jednocześnie łagodzić te kary dla przedsiębiorców dochodzących do wyznaczonych poziomów.
